Vaak somde ik toen ik nog klein was in tijden van stress – omdat ik naar een
andere school moest of gepest werd, of nadat mijn ouders ruzie hadden
gemaakt – voor het slapengaan alle lagen tussen mij en het middelpunt van
de aarde op: korst, buitenmantel, binnenmantel, buitenkern, binnenkern.
Daarna dacht ik aan de steeds grotere kringen steeds ijlere lucht:
troposfeer, stratosfeer, mesosfeer, thermosfeer, exosfeer. Enkele kilometers
beneden me was gesmolten gesteente, enkele kilometers boven me was het
een en al gruis en leegte, en daar lag ik dan, onder de warme deken van de
troposfeer en onder een rood katoenen dekbed, terwijl boven nog de geur
van avondeten hing en beneden het geluid klonk van mijn moeder die druk
zat te typen.
Dat avondritueel was geen test om vast te stellen hoeveel ik kon onthouden
of hoe ver mijn verbeelding reikte. Het had iets van de macht van een
bezwering, maar leek niet dwangmatig en was geen gebed. Hoezeer de
vreselijke dingen die overdag waren gebeurd me ook dwarszaten, er was
nog van alles boven me, en zo veel beneden me, zo veel regionen en
toestanden die onaantastbaar waren, onbereikbaar en totaal onverschillig
voor menselijke aangelegenheden. Door ze op te sommen creëerde ik een
denkbeeldig toevluchtsoord met wanden die bestonden uit het onbekende
bekende. Dat was ook om andere redenen nuttig. Slapen was tijdverspilling,
alsof je niet leefde, en als ik ’s avonds in slaap viel raakte ik soms in paniek,
omdat ik bang was dat ik de weg terug niet meer zou kunnen vinden van
waar ik ook maar was geweest. Mijn persoonlijke avondgebed leek een
beetje op het tellen van de treden van een steile trap. Ik moest weten waar
ik was. Het was een manier om weer thuis te komen.