Sinds een jaar was de heer Fidelius Schnittlein hulponderwijzer op een van de jongensscholen in Wenen. De jonge meester had een vriendelijke manier van doen, zo vonden de buurtbewoners als ze hem in de schoolpoort zijn brave of ondeugende leerlingen zagen begroeten. Hij maakte een goede indruk. Hij was
ook echt een goed iemand, zo wisten degenen die hem beter kenden, en een van hen was juffrouw Lisi. Lisi was de nicht en pleegdochter van de rijke handelaarster vrouw Matzinger, wier winkel recht tegenover het schoolgebouw lag.
Voor de oudejaarsavond van hun eerste liefdesjaar had Lisi een spitsvondig idee. Ze praatte net zo lang op haar tante in tot die instemde om met haar nichtje naar het theater te gaan. Toen ze bij het Burgtheater aankwamen, troffen ze er “heel toevallig” de vriendelijke hulponderwijzer aan.
Vrouw Matzinger viel na de eerste bedrijven in slaap, maar het drama hield de jonge geliefden des te meer bezig. Bij de eerste kus van Romeo en Julia bloosde juffrouw Lisi tot in haar haarwortels en meneer Fidelius keek zo zelfbewust als een Pruisische gardeofficier. Ze zuchtten beiden diep en met een angstvallige blik op de zacht sluimerende tante vonden hun handen elkaar.
Na afloop van het stuk was meneer Fidelius zo beleefd om vrouw Matzinger en haar nicht door het donker naar huis te begeleiden. Bij de poort van haar woning trok tante aan de bel. Weldra hoorden ze de slepende tred van de conciërge door de gang. “Adieu!” zei Lisi zacht. “Adieu!” antwoordde Fidelius met een zucht. Terwijl tante met haar brede rug naar hen toe stond en alles duister was, werd de hulponderwijzer overvallen door roekeloosheid. Hij strekte zijn armen uit, omhelsde het bevende meisje en trok haar tegen zich aan. Zijn lippen gingen al over de hare, die slechts zwakjes tegenstribbelden –
toen de sleutel in het slot knarste en tante zich omdraaide. Nog net op tijd rukten de geliefden zich los. Lisi stormde naar binnen, de trap op. Fidelius rende zonder te groeten weg, de straat in, een plein over, en verder, verder. . .
doelloos de nacht in, voorbij de tavernes waaruit vrolijk vioolgeluid klonk, voorbij de levendige gezelschappen op straat, voorbij de in lompen gehulde bedelaars.
Lisi stond onderwijl in de keuken, de blik gericht op de oude klok uit het Zwarte Woud, waarvan de wijzer langzaam – oh, hoe langzaam! – de XII naderde. Nu was hij helemaal boven, het slagmechanisme begon te zoemen, de ketting ratelde — en toen klonk gebel en gebons en gedreun! De deur werd opengerukt en Lisi slaakte een gil die door het hele huis klonk. Het lawaai had vrouw Matzinger uit haar zoete nieuwjaarsslaap doen opschrikken. Met de bedmuts op kwam ze aangesneld. De nachtlamp in haar trillende rechterhand verlichtte een beeld dat haar diep schokte: Lisi lag in de armen van een grote man die het nieuwe jaar op haar jeugdige lippen kuste.
Natuurlijk volgden er na deze verrassing nog vele serieuze gesprekken, vele moeilijke onderhandelingen, vele tranen, vele verzoeken – maar omdat Lisi zo “onvoorzichtig” was geweest om de kletsgrage buurvrouw op nieuwjaarsochtend tot in detail te vertellen wat er was voorgevallen, en omdat daarom na een paar uur de hele stad op de hoogte was, had de arme gedupeerde tante geen andere keuze dan de reputatie van haar nicht te herstellen. Ze zette de zaak in een goed daglicht en gaf de geliefden haar zegen.
Op de bruiloft, die zeer vrolijk was, bracht het schoolhoofd een toast uit waarin hij benadrukte dat trouw aan de plicht de belangrijkste en mooiste deugd van de mens is. “Doe wat je doet met volle overtuiging!” riep hij pathetisch. Fidelius kneep zachtjes in de hand van zijn bruid en fluisterde: “Dat geldt ook voor zoenen!”

Het schaatsseizoen was ongewoon vroeg begonnen. Het Engelse jongetje
Ben en zijn Hollandse vrienden waren lang niet alleen op het ijs. De middag
was zo mooi dat mannen, vrouwen en kinderen die van hun vrije tijd wilden
genieten, van heinde en verre naar het grote kanaal waren gekomen.
Sinterklaas had blijkbaar aan het favoriete tijdverdrijf gedacht; overal
waren glimmende nieuwe schaatsen te zien. Hele families schaatsten naar
Haarlem, Leiden of de naburige dorpen. Het ijs leek echt te leven. Vrouwen
droegen een schilderachtige verscheidenheid van kleren, van de nieuwste
mode uit Parijs tot smoezelige oude rokken en van chique hoeden tot
wollen mutsen. Er waren juffrouwen uit Leiden en viswijven uit de
kustdorpen; kaasvrouwen uit Gouda en deftige dames uit mooie
buitenplaatsen aan het Haarlemmermeer. Er waren schaatssters met grijze
krullen en jonge moeders die hun baby’s in een fleurige omslagdoek stevig
op hun rug hadden gebonden. Mooi en sierlijk zeilden ze voorbij, nu eens
knikkend naar een kennis, dan weer lieve woordjes sprekend tegen de
kleintjes op hun rug.
Soms vloog een lange rij jongemannen, die elk de jas van de vorige
vasthielden, met hoge snelheid voorbij. Andere mannen genoten in alle rust.
Sommigen waren gekleed in gewone burgerkleding, maar velen zagen er
vreemd uit met hun korte wollen jassen, wijde broeken en grote zilveren
gespen. Het viel Ben op dat bijna alle mannen een pijp hadden en dat ze
rookten als een stoomtrein. Er waren allerlei soorten pijpen, van gewone
kleipijpen tot dure van meerschuim met zilveren versieringen.
Een poosje schaatste Ben in stilte verder. Er was zoveel om zijn
aandacht op te vestigen dat hij zijn metgezellen bijna vergat. Een tijdje keek
hij naar de ijsboten die over het grote Haarlemmermeer vlogen, waarvan
het bevroren oppervlak nu duidelijk zichtbaar was vanaf het kanaal. Deze
boten hadden zeer grote zeilen, in verhouding veel groter dan die van
gewone schepen. Sommige boten waren uitbundig beschilderd en aan hun
mast wapperden vrolijke wimpels; andere, wit als sneeuw, zagen eruit als
zwanen die door de stroom werden voortgedreven. Ook op het kanaal
schoten de ijsboten voorbij. Hun verschijning veroorzaakte veel opwinding
onder de schaatsers.
Nog geen vijftig meter van hem vandaan hoorde Ben plots het schrille
geluid van een ijsboot die zijn remmen gebruikte om een botsing met een
turfslee te voorkomen. Ben moest goed opletten dat hij zelf niet tegen
iemand op schaatste. Hij stopte even om naar een paar jongens te kijken die
een gat in het ijs maakten om hun visspeer te gebruiken. Net toen hij weer
wilde vertrekken, botste een slee van achteren op hem en klonk er gegil.
Maar dit was een klein ongeluk vergeleken met wat hem nu bedreigde. Een
enorme ijsboot kwam met volle zeilen zijn richting op gescheurd. Ben
raakte verlamd van schrik en dacht dat hij er geweest was. De boot was
vlakbij! Hij zag de beschilderde boeg, hoorde de schipper schreeuwen,
voelde de grote giek boven zijn hoofd suizen. Ineens zag of hoorde hij niets
meer, zijn keel kneep dicht. Toen hij zijn ogen weer opende, tolde hij rond
op het ijs, op een paar meter achter de ijsboot. Het gevaarte had hem op een
haartje na geraakt, maar hij was veilig! Veilig om Engeland weer te zien,
veilig om de lieve gezichten te kussen die voor een ogenblik één voor één
voor hem opdoemden: vader, moeder, Robby en Jenny. Hij besefte plots
hoeveel hij van hen hield.