Dizze maitiid giet it
dochs wer oer
10 maeije
15 april
5 maeije,
ek al binne wy der wurch fan.

Wurch fan dach bêste Bob,
Karel, Krijn en de hiele
deade rattaplan,
ek wol helden neamd,
ûnder tinkstiennen
foarsafier mooglik.

Wurch fan noait earlik ferjitte
en noch de pest oan dútsk
en oan B. fan de NSB,
en hieltyd âlder sear
as hege huodden
omgrieme mei deftige wurden

Allinne doe’t wy keal en meager
as gekken dûnsen op de Brol,
don’t fence me in,
raasde de frijheit halleluja.

Ienkear hearden wy
wat se dan neame
de stim fan de frijheit.
Dêrnei waard alles wer gewoan.
Kom, wy geane fierder.
Dizze maitiid is wer net de goeije.

Meitijd
Dit voorjaar gaat het toch weer over 10 mei,
15 april, 4 mei, 5 mei,
al zijn we er moe van.

Moe van dag beste Bob, Karel, Krijn en de hele dode rataplan,
ook wel helden genoemd,
onder gedenkstenen voor zover mogelijk.
Moe van nooit eerlijk vergeten
en nog steeds de pest aan Duits
en P. van de NSB
en steeds ouder zeer
als hoge hoeden knoeien
met deftige woorden.

Alleen toen wij mager en gehavend
als gekken dansten op de Brol
don ’t fence me in
raasde de vrijheid halleluja.
Eenmaal hoorden we, wat ze dan noemen
de stem van de vrijheid.

Daarna werd alles weer gewoon.
Kom, we gaan verder, dit voorjaar is weer niet de goede.

Wat je stem zo vlak maakt
zo ijl en zo blikkerig
dat is de angst
om iets verkeerds te zeggen

of altijd hetzelfde
of te zeggen wat iedereen zegt
of iets onbelangrijks
of kwetsbaars
of iets dat verkeerd begrepen zou kunnen worden
of de verkeerde mensen zou bevallen
of iets reactionairs
of iets kitschigs
of iets doms
of iets dat uit de tijd is
iets ouds

Ben je het dan niet beu
om van louter angst
om van louter angst voor de angst
iets verkeerds te zeggen
altijd het verkeerde te zeggen?

Vanuit mijn lome zondagochtend
zie ik hoe een merel hardnekkig trekt
tot de worm zich verorberd geeft.

Honderden keren moet de merel
voorbij mijn vaders ogen zijn gehipt
als hij zijn spade in de grond stak,

zijn schouders gebogen,
zijn monkelmond smaller
dan de voorbije jaren.

Nu ik hem ken,
een oudste dochter ben,

zwijgt hij een woord tevoorschijn
dat met snoeien samenhangt,
met dahlia’s niet in vazen zetten

maar ze een seizoen lang
laten duren in de aarde,
hun vorm in knol bewaren.

Op goed geluk verwekt,
denk ik, en zie hoe de merel
geduldig en bedachtzaam trekt.

Ja heeft een taak:
het behoedt de mensen.
Het kust ze en dekt ze toe,
ruimt de liefde op die ze laten slingeren
en stuurt nieuwsgierigen weg:
de mensen slapen, ze hebben gespeeld, ze zijn moe.

Maar soms breekt Ja –
langs een van de beroemde lijnen van ondraaglijkheid –
en bloedt.
Bloed stroomt over de vloer door de gang de trap af
de straat op
(“moet stromen! moet stromen!” fluisteren de zijden pantoffels
onder het bed,
fluisteren de geraniums voor het raam, fluistert een schemerlamp)
en de mensen draaien hun rug naar elkaar toe
en slapen verder,
steeds verder.
(Nee houdt zijn oor tegen hun deur.)

Toen Jo op haar dertigste trouwde, had ze nog lang heimwee gehad naar
haar familie. Ze was de oudste van dertien broers en zussen. De jongste was
pas tien op het moment dat zij de deur uit ging. Er gebeurde nog van alles
thuis. De tijden veranderden snel. Maar zij was er niet meer bij. Voor Jo
bleef haar familie een licht verbleekte foto uit de jaren vijftig.
Het rumoer, de gezelligheid, de volstrekte vanzelfsprekendheid van
alles. Op de paar familieportretten die uit haar jeugd bewaard waren
gebleven, vielen alle herinneringen op hun plaats. Op een van die foto’s zat
het hele gezin in een halve kring, voor de zware, gesloten gordijnen. Dicht
op elkaar, anders pasten ze er niet op met z’n allen. Sommigen moesten zich
voorover buigen om in de lens te kunnen kijken. Je hoorde bijna weer hun
stemmen.
‘Opschuiven, ik zie niks!’
‘Oké jongens, lachen!’
‘Piet, je haar zit niet goed!’
Het was een van de weinige foto’s waar ze allemaal op stonden. Alleen
haar oudste broer Jos ontbrak, die was er toen al niet meer. Zelf zat ze
vooraan. Haar armen kordaat over elkaar. Alsof ze wilde zeggen: zo, dít is
mijn familie. Hier hoor ik bij. Ze was een jaar of 23 en had zwart, kort
krullend haar. Ze droeg een coltrui en een nette lange rok. De oudere
jongens waren in pak, hadden hun haar netjes gekamd en keken ernstig. De
jongsten lachten verlegen. Haar vader had de kleine Lucie bij zich, ze leunde
tegen zijn knie en had een grote witte strik in d’r haar. Pa zag er streng uit.
Hij was een knappe man. Lang, donkere ogen, een scherpe neus. Moe hield
de peuter Guus op schoot. Ze glimlachte en had een vriendelijk, rond
gezicht, zachte wangen en bruine krullen.
Er was nog geen spoor te zien van de onmin waarin het gezin later
zou leven. De oudsten hadden herinneringen waar de jongsten jaloers op
konden zijn.

door omstandigheden
laat ik zo die oorlog maar noemen –
te vroeg opgetild uit de tuin
van mijn kindertijd
misschien niet zo’n fraaie tuin
maar een tuin die ik kende
geheime plekken kon ik de mijne noemen
zelf had ik er bloemen gezaaid
en nu moest ik weg

we mochten meenemen wat we
dragen konden
mijn rugzak was klein

(…)

door omstandigheden
laat ik zo die oorlog maar noemen –
werd ik genoodzaakt een tuin mee te dragen
een kleine tuin
misschien niet zo’n fraaie
maar vol van geheime plekken
die ik als enige ken
een tuin waar ik de baas ben
en kind gebleven tegelijk

waar ik buig voor mezelf
en voorovergebogen
mijn bloemen zie staan en geniet

mijn ogen worden slechter
het leven jong
mijn luchten vermoeider
en de verten
worden s3laan
valer
ik ga op dezelfde voet verder

de eagen wurde minder
it libben jonger
myn loften wurger
en de fierten
wurde mearoan
fealer

ik gean op deselde foet fierder

mijn ogen worden slechter
het leven jong
mijn luchten vermoeider
en de verten
worden stilaan
valer

ik ga op dezelfde voet verder

Nieuwe jaarke zoete
’t Varken heeft vier voeten
Vier voeten en een staart
‘t Is geen halve cent meer waard
Nieuwe jaarke zoete
’t Varken heeft vier voeten
Vier voeten en een staart
Is dat dan geen wafel waard?

Ik wens je veel zegen in ’t nieuwe jaar
Voor en achter en allegaar
Een zalig leven, een zalig sterven
Ik hoop dat wij het koninkrijk erven

D’r is nog wel een goeie vrouw
Die nog wel wat geven zou
Lang mag ze leven, veel mag ze geven
Honderd jaar na deze dag, hoop ik dat ze leven mag

Boven aan de hemel, daar hangt een zak met zemel
Iedere zemel kost een duit
Hang de gierige bliksem uit

Jezelf zijn.
Jezelf zijn om het even wie.
Maar jezelf zijn.
Je rechterhand verkwanselen
Aan vreemden, je geboorterecht vertalen
In een ander, tot huilens toe trainen
In scheelzien naar doelen, je kop
Verliezen in muizenissen van vrienden,
Maar jezelf zijn.
Jezelf zijn om het even wie.
Maar jezelf zijn.
Je eigenliefde kopen
Van straatventers, met je zelfhaat
Honden dresseren, met je hartaandoening
Honderden klokken gelijkzetten daar
In een land overzee, in het holst
Van de nacht elektronisch bankieren
Als snotaap van zeven, verdwaald
In zijn verdwenen ouderhuis.
Maar jezelf zijn.
Hoe prachtig, hoe vermoeiend,
Jezelf zijn om het even wie.